Առաջադրանքներ

1. 250070, 2586, 14892, 10500800, 250085 թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 5-ի։ 250070, 10500800, 250085
2. 1569, 2514, 25687, 1000, 2568  թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 2-ի։ 2514, 1000, 2568
3. 2569, 45010, 2564, 10001, 256110  թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 10-ի։ 45010, 256110 
4. 80010, 2050, 25650, 2564, 4550  թվերից  առանձնացրեք  նրանք, որոնք  բաժանվում են 3-ի։ 80010, 25650
5. 99006, 18009, 34561, 900018, 200070, 2450  թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 9-ի։ 18009, 900018, 200070
6. 2604, 28942, 596000, 1253, 15880 թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 4-ի։ 2604, 596000, 15880
7. Օգտագործելով բաշխական օրնեքը ՝ հաշվե՛ք առավել հարմար եղանակով․

41‧88-41‧68=41×20=820

16‧78+16‧22=16‧100=1600

302·35+302·25+302·40=302‧100=30200

48·55+48·25+48·20=48‧100=4800

8. Օգտագործելով բաժանման հատկությունները՝ հաշվե՛ք առավել հարմար եղանակով․

(46800+12040):40 = 46800:40 + 12040:40= 1170 + 301=1471

(24·115):12=24:12‧115=2‧115=230

9.Հաշվեք արտահայտության արժեքը կիրառելով բաշխական օրնեքը․

15‧(14+11)=15‧(15+10)=225+150=375

80‧(44-28)=80‧(10+6)=800+480=1280

10.Աստղանիշը փոխարինիր թվանշաններով այնպես, որ ստացված թիվը բաժանվի 3-ի․

 5001051

11. Աստղանիշը փոխարինիր թվանշաններով այնպես, որ ստացված թիվը բաժանվի 9-ի․

320220

12. Աստղանիշը փոխարինիր թվանշաններով այնպես, որ ստացված թիվը բաժանվի 4-ի․

450232

13.Հաշվիր գումարը՝ գումարումը փոխարինելով բազմապատկումով՝
64+64+64+64+64=64‧5=60‧5+4‧5=300+20=320
108+108+108+108+108+108+108+108+108+108=10‧108=1 080

14. Կիրառելով գումարման տեղափոխական օրենքը հաշվել առավել հարմար եղանակով՝

1640+300+60+112=1640+60+300+112=1700+300+112=2000+112=2112

15. Կիրառելով գումարման զուգորդական օրենքը հաշվել առավել հարմար եղանակով՝
115+35+65=65+35+115=100+115=215

16. Կիրառելով բազմապատկման տեղափոխական և զուգորդական օրենքները հաշվել առավել հարմար եղանակով՝

25‧12‧4‧5=25‧4‧12‧5=100‧60=6 000

Մաթեմատիկական ֆլեշմոբի խնդիր․

17. Բագրատն ունի 9 մետաղադրամ, յուրաքանչյուրը 20 դրամանոց,  իսկ Աննան` 8 մետաղադրամ, յուրաքանչյուրը 50 դրամանոց: Բագրատը մի քանի մետաղադրամ տվեց Աննային, իսկ Աննա էլ մի քանի մետաղադրամ տվեց Բագրատին։ Նվազագույնը քանի մետաղադրամ տվեց Աննան Բագրատին, եթե վերջոմ նրանց երկուսի մոտ էլ եղավ նույն գումարը։

3

Բնության մեջ գոյություն ունեն ատոմների տարբեր տեսակներ, որոնք զանազանվում են իրենց զանգվածով, չափերով, միջուկի կառուցվածքով:

Ատոմների որոշակի տեսակը կոչվում է քիմիական տարր:Ներկայումս հայտնի է 118 քիմիական տարր: Դրանցից վերջին մի քանիսի հայտնագործման մեջ մեծ է մեր հայրենակից, Ռուսաստանի գի­տությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս, պրոֆեսոր Յուրի Հովհաննիս­յանի դերը:

Տարրերի ատոմները միանում են նույն կամ այլ տարրի ատոմներին՝ առաջացնելով պարզ և բարդ նյութեր:

Մեկ քիմիական տարրի ատոմներից կազմված նյութերը կոչվում են պարզ:

Օրինակ՝ ազոտը, թթվածինը, ծծումբը, երկաթը, պղինձը, ոսկին պարզ նյութեր են, քանի որ կազմված են համապատասխանաբար միայն ազոտ, թթվածին, ծծումբ, երկաթ, պղինձ, ոսկի տարրերի ատոմներից: Ինչպես տեսնում եք՝ պարզ նյութի անվանումը սովորաբար (բայց ոչ միշտ) համընկնում է տարրի անվանման հետ:

Պարզ նյութերի մեջ տարբերում են մետաղներ և ոչ մետաղներ: Ձեզ հայտնի են մեծ թվով մետաղներ՝ երկաթը, ալյումինը, պղինձը, կապարը, արծաթը, ոսկին և այլն:

Մետաղները կարելի է տարբերել ոչ մետաղներից իրենց ընդհանուր հատկություններով: Այսպես՝ մետաղները սովորական պայմաններում պինդ նյութեր են (բացառությամբ սնդիկի, որդ հեղուկ է): Մետաղները լավ ջերմաէլեկտրահաղորդիչներ են: Պղնձից, ալյումինից, արծաթից, ոսկուց պատրաստում են հաղորդալարեր: Դրանք պլաստիկ են՝ մաքուր մետաղից պատրաստած ձողը հնարավոր է «ծեծել», դարձնել թիթեղ: Մաքուր վիճա­կում մետաղները սովորաբար փայլուն են:

Ոչ մետաղների մեջ կան ինչպես պինդ (ծծումբ, ածխածին, ֆոսֆոր), այնպես էլ՝ հեղուկ (բրոմ) և գազային (ազոտ, ջրածին, թթվածին) նյութեր: Պինդ ոչ մետաղները սովորաբար պլաստիկ չեն, դրանք փխրուն են: Ոչ մետաղներն էլեկտրական հոսանք չեն հաղորդում (բացառություն է ածխածինը), վատ ջերմահաղորդիչներ են:

Մեկից ավելի քիմիական տարրերի ատոմներից կազմված նյութերը կոչվում են բարդ:

Օրինակ՝ ածխաթթու գազը կամ ջուրը բարդ նյութեր են: Առաջինը կազմված է ածխածին և թթվածին, երկրորդը՝ ջրածին և թթվածին տարրե­րի ատոմներից:

Բարդ նյութերն այլ կերպ անվանում են քիմիական միացություններ:

Քիմիական տարրերի ատոմները քիմիական փոխազդեցությունների ընթացքում չեն անհետանում, մեկ միացությունից կարող են մի այլ միացու­թյան բաղադրության մեջ անցնել:

Ամեն քիմիական տարր ունի իր նշանը և անվանումը: Քիմիական տարրի անվանումը տարբեր լեզուներով կարող է տարբեր հնչել: Լատինե­րեն «ferrum», անգլերեն «iron», ռուսերեն «железо», հայերեն «երկաթ»՝ դրանք նույն տարրի անվանումներն են: Որպես քիմիական տարրի նշան՝ ընդունվում է լատիներեն անվանման սկգբնատառը (գլխատառով գրված): Նույն տառով սկսվող տարրերի նշաններն իրարից տարբերելու համար՝ մեկից բացի մյուս տարրերի անվանման առաջին տառից հետո փոքրատառով գրվում է նաև հաջորդ տառերից որևէ մեկը: Օրինակ՝ կալցիումը (լատ.’ Calcium) նշանակվում է Ca, կադմիումր (լատ.’ Cadmium)’ Cd, իսկ քլորը (լատ.’ Chlorum)’ Cl: Ստորև աղյուսակում ներկայացված են որոշ քիմիական տարրերի անվանումներ՝ համապատասխան լատինատառ նշաններով և արտասանությամբ:

       Статуя Христа-Спасителя – это одна из самых известных достопримечательностей в мире. Она находится в Бразилии, в городе Рио-де-Жанейро, на горе Корковадо. Эта статуя изображает Иисуса Христа с распростёртыми руками. Кажется, будто он обнимает весь город и всех людей. Высота статуи вместе с постаментом – около 38 метров! Это как дом в 13 этажей. Строили статую несколько лет, и открыли её в 1931 году. Она сделана из железобетона и покрыта специальными каменными плитками.

Интересные факты:

• У статуи размах рук – 28 метров, почти как длина большого автобуса!
• Каждый год к ней приезжают миллионы туристов.
• Чтобы попасть к статуе, нужно подняться по ступенькам или подняться на специальном поезде по склону горы.

 Вопросы

1. В какой стране находится статуя Христа-Спасителя?

Она находится в Бразилии, в городе Рио-де-Жанейро, на горе Корковадо.

1. В каком городе стоит эта статуя?

городе Рио-де-Жанейро

1. На какой горе установлена статуя?

на горе Корковадо.

1. Сколько метров высота статуи вместе с постаментом?

Высота статуи вместе с постаментом – около 38 метров!

1. Как выглядит статуя? Как расположены её руки?

статуя изображает Иисуса Христа с распростёртыми руками.

1. В каком году открыли статую?

Строили статую несколько лет, и открыли её в 1931 году.

1. Из каких материалов она сделана?

Она сделана из железобетона и покрыта специальными каменными плитками.

1. Сколько метров размах рук статуи?

у статуи размах рук – 28 метров, почти как длина большого автобуса!

1. Сколько тонн весит статуя?

635 тона

1. Каким транспортом можно подняться к статуе? на специальном поезде
2. Кто придумал эскиз статуи с распростёртыми руками? Художник Карлос Освальд 
3. В какой стране делали детали для статуи? Во Франции
4. Кто работал над головой Христа? В 1924 французский скульптор Поль Ландовски закончил моделирование головы (высотой 3,75 метра) и рук статуи. После этого румынский скульптор Георге Леонида работал над созданием головы Христа с 1925 по 1931 год. 
5. Почему статуя Христа-Спасителя считается символом Бразилии? Статуя Христа-Спасителя считается символом Бразилии, потому что это одна из самых посещаемых достопримечательностей этой страны.

26-29․09․2025

Օրվա գործունեություն.
Բանավոր հաշվարկներ
Կրկնեք բազմապատկման աղյուսակը։

Ինքնաստուգում

1. 3000000, 3685, 428883, 2560, 785555554  թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 5-ի։

3000000, 2560

1. 2052, 12557, 1470, 256403  թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 2-ի։

2052, 1470

1. 10000000, 25008, 15760, 154062  թվերից առանձնա1ցրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 10-ի։

10000000, 15760

1. 10006, 400005, 100, 1224,  400004  թվերից  առանձնացրեք  նրանք, որոնք  բաժանվում են 3-ի։

10006, 100

1. 3033, 12004, 1972, 829, 1020006  թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 9-ի։

3033, 829

1. 220000, 1004, 1051, 2000924, 5011062 թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 4-ի։

220000, 1004, 2000924,

1. Օգտագործելով բաշխական օրնեքը ՝ հաշվե՛ք առավել հարմար եղանակով․

106‧78-106‧48=106x(78-48=30 )

14‧28+14‧42=14x(28+42)=970

104·25+104·35+104·40=104=(25+35+40)x312=3120

18·15+18·25+18·40=

8. Օգտագործելով բաժանման հատկությունները՝ հաշվե՛ք առավել հարմար եղանակով․

(50250+4500):50

(490·224):70

9.Հաշվեք արտահայտության արժեքը կիրառելով բաշխական օրնեքը․

60‧(12+38)

40‧(64+38)

10.Աստղանիշը փոխարինիր թվանշաններով այնպես, որ ստացված թիվը բաժանվի 3-ի․

 30000*8

11. Աստղանիշը փոխարինիր թվանշաններով այնպես, որ ստացված թիվը բաժանվի 9-ի․

402*1

12.Հաշվիր գումարը՝ գումարումը փոխարինելով
բազմապատկումով՝
37+37+37+37+37+37+37
105+105+105+105+105+105+105

13. Կիրառելով գումարման տեղափոխական օրենքը հաշվել առավել հարմար եղանակով՝

7780+254+200+20

14. Կիրառելով գումարման զուգորդական օրենքը հաշվել առավել հարմար եղանակով՝
289+60+40

15. Կիրառելով բազմապատկման տեղափոխական և զուգորդական օրենքները հաշվել առավել հարմար եղանակով՝

11‧2‧30‧50

Մաթեմատիկական ֆլեշմոբի խնդիր․

16. Արմենը ամառային արձակուրդների առաջին շաբաթը կարդաց 120 էջանոց գրքի 3/5 մասը։ Որքա՞ն է կարդացած էջերի քանակի ու չկարդացած էջերի քանակի տարբերությունը։

17. Լրացուցիչ՝ Սմբատ Գոգինյանի և Նարինե Ռավոևայի 5-րդ դասարանի մաթեմատիկա դասագրքից՝ էջ 14, առաջադրանքներ՝ 17, 18, 19, 20 համարները:

1. Օգտագործելով բաժանման հատկությունները՝ հաշվե՛ք
   առավել հարմար եղանակով․

Օրինակ՝  (18+24):6=18:6+24:6=3+4=7, (18։6=3, 24:6=4)

(21+28):7=7

(50+125):25=

 (24+80):4

(16+24):4

(12+18):3

(160+32):4

(455+855):5

(324+664):4

(182+252):14

2. Օգտագործելով բաժանման հատկությունները՝ հաշվե՛ք
առավել հարմար եղանակով․

Օրինակ՝ (15·8):5=15:5·8=3·8=24, (15:5=3, 3·8=24)

(288·78):16

(1444·126):18

(135·16):15

(35·22):11

(6·35):5

(24·130):6

(4011·50):25

(42·12):7

(50·8):25

3.Սիրելի սովորողներ, այժմ ինքներդ կազմեք նմանատիպ առաջադրանքներ։

4. «Թվերի մեծ աշխարհում» նախագծի շրջանակներում գտեք տեղեկություն բնական թվերի, արաբական թվերի և հռոմեկական թվերի մասին: Կազմեք խաղ-առաջադրանքներ լուցկու հատիկներով:

Մաթեմատիկական ֆլեշմոբի խնդիրներ․

 5․Արեգը, Դավիթը և Անին ապրում են նույն շենքում։ Դավիթն ապրում է 2 հարկ բարձր, քան Արեգը, բայց 4 հարկ ցածր, քան Անին։ Ով ո՞ր հարկում է ապրում, եթե Արեգն ապրում է այդ շենքի 3֊րդ հարկում։

6. Եթե պապիկը ապրի ևս իր ապրած տարիների կեսը և ևս 1 տարի, ապա կլինի 91 տարեկան։ Քանի՞ տարեկան է պապիկը։

7․ Շենքի յուրաքանչյուր հարկի բարձրությունը 4մ է։ Այդ շենքի 5֊րդ հարկի հատակին փռված գորգը գետնից ի՞նչ բարձրության վրա է գտնվում։

Լրացուցիչ՝ Սմբատ Գոգինյանի և Նարինե Ռավոևայի 5-րդ դասարանի մաթեմատիկա դասագրքից՝ էջ 63-64, առաջադրանքներ՝ 208, 209, 212 համարները:

     Великая Китайская стена – это одно из самых длинных сооружений в мире. Её построили в Китае много веков назад, чтобы защитить страну от врагов. Длина стены – больше 21 тысячи километров! Это всё равно, что несколько раз обогнуть Землю по экватору. Возраст стены – ей более 2 тысяч лет. Строительство начиналось ещё в III веке до нашей эры. Стену возводили тысячи людей: солдаты, крестьяне и мастера, сначала из земли и камней, а позже из кирпича. Сегодня – Великая Китайская стена является символом Китая и охраняется как памятник всемирного наследия. Её посещают туристы со всего света.

     По легенде, направление и место постройки стены рабочим указал огромный дракон. Он прошёл вдоль границ страны, а рабочие возвели стену на месте его следов. Некоторые утверждают, что даже сама форма, которую образовала стена, имеет сходство с парящим драконом.

Интересные факты:

• Стена такая большая, что её называют «драконом, растянувшимся по горам».
• По стене можно ходить, как по дороге.

Вопросы

1. В какой стране находится Великая Китайская стена? Китайe
2. Для чего её построили? штобы защитить страну от врагов.
3. Напишите длину Китайской стены. больше 21 тысячи километров!
4. Сколько лет стене? ей более 2 тысяч лет.
5. Кто участвовал в строительстве? крестьяне и мастера, сначала из земли и камней
6. Из каких материалов её строили сначала и позже? солдаты, крестьяне и мастера, сначала из земли и камней, а позже из кирпича
7. Почему стену называют «драконом»? что даже сама форма, которую образовала стена, имеет сходство с парящим драконом.
8. Какой высоты достигает стена? 16метрв
9. Сколько человек участвовало в строительстве? Стену возводили тысячи людей:
10. Что рассказывает легенда о драконе?

Задания

1. Верно или неверно?
   1. Великая Китайская стена находится в Европе.
   2. Стена достигает 16 метров в высоту.
   3. В строительстве участвовали только мастера.
   4. По стене можно ходить.
   5. Её называют «драконом».
2. Найди в тексте и подчеркни:
   1. дату начала строительства,
   2. материалы, из которых строили,
   3. максимальную высоту стены.
3. Составь мини-схему:
   1. Длина → …
   2. Высота → …
   3. Кто строил → …
   4. Из чего строили → …
4. Вопрос с выбором:
   Стену построили для того, чтобы:
   а) украшать города
   б) защищать страну от врагов
   в) прокладывать дорогу
5. Составь предложение со словами:
   1. Китай, стена, защита.

Петра

      Петра – это древний город, вырубленный прямо в скалах. Он находится в стране Иордания. Возраст города – более 2000 лет. Его построили набатеи – народ, который жил в пустыне. Особенность – почти все здания и храмы сделаны не из камней, а вырублены прямо в скале! Самое известное здание – храм Эль-Хазне, его ещё называют «Сокровищница».

      Вход в город очень необычный – туда ведёт узкое ущелье, похожее на длинный коридор между горами. У жителей Петры была целая система каналов и водопроводов, чтобы собирать воду в пустыне. Сегодня Петра – одно из семи новых чудес света, и туда приезжают туристы со всего мира.

Интересные факты:

• Днём скалы меняют цвет: они могут быть розовыми, красными, золотыми.
• Петра долгое время была «потерянным городом», о ней почти забыли, пока её не нашли европейские путешественники в XIX веке.
• Этот город иногда называют «Розовым городом».

Вопросы по тексту

1. В какой стране находится древний город Петра?
2. Сколько лет городу Петре?
3. Кто построил Петра?
4. Чем особенные здания и храмы в Петре?
5. Как называется самое известное здание в Петре?
6. Как выглядит вход в город?
7. Зачем жителям Петры нужна была система каналов и водопроводов?
8. Почему Петра называется «Розовым городом»?
9. Кто снова открыл Петра в XIX веке?
10. Что означает название «Петра» на греческом языке?

Задания

1. Найди правильный ответ:
   1. Петра находится в (Египте / Иордании / Греции).
   2. Самое известное здание – это (Колизей / Сокровищница / Пирамиды).
   3. Петра называется «Розовым городом», потому что (скалы меняют цвет / там много роз / жители любили розы).
2. Соедини стрелками:
   1. Набатеи → (народ, построивший город)
   2. Эль-Хазне → (Сокровищница)
   3. Каньон Сик → (узкий проход в город)
   4. Петра → (город из камня)
3. Верно или неверно?
   1. Петра построена на берегу моря.
   2. Здания в Петре вырублены прямо в скалах.
   3. В городе не было водопровода.
   4. Скалы Петры меняют цвет в течение дня.
4. Задание «Закончи предложение»:
   1. Петра находится в стране …
   2. Особенность зданий в Петре в том, что …
   3. Самое известное здание в Петре называется …